Nijerya ve Nijer’in Devlet Sistemlerinin Otoriterleşmesinde Askerî Darbelerin Etkisi

0
Giriş

Birçoğu askerî darbelerle kurulan ve başlarında da ordu subayların bulunduğu otoriter rejimlerin birçok farklı türü vardır. Afrika ülkelerinde iktidarın kullanımı, örgütlenmesi, toplumla bağlantı kurma yolları, iktidarı destekleyen inanç sistemlerinin mahiyeti ve farklı etnik toplumları içerisinde barındıran “vatandaş”ın oynadığı rol büyük önem arz etmektedir. Afrika ülkelerinin bağımsızlıklarını elde ettikten sonraki süreçte devlet sistemlerini etkileyen en temel etken, askerî darbeler olmuştur. Bu çalışmadaki temel vurgu, Afrika’da bağımsızlık sonrası mobilize edici otoriter rejimlerin kurdukları tek-parti sistemlerinin, zaman içerisinde ülkede yaşanan askeri darbeler sonucu oluşan askerî bürokratik rejimlerin güdümüne girdiği tezidir. Bu yüzden bu çalışmada, bağımsızlık-sonrası mobilize edici otoriter rejimler ile bürokratik-askerî otoriter rejimlerin konumuzla alakalı yönleri de ele alınacaktır. Ayrıca Nijerya ve Nijer’in çağdaş devletleşme süreçlerine etki eden askerî darbeler süreci, geçmişten günümüze uzanan tarihî bir perspektifle ayrı başlıklar altında ele alınacak, akabinde müstakil bir başlık altında mukayesesi yapılarak bu ülkelerin sahip oldukları siyasal sistemlerin, bu rejim türlerinin hangi özelliklerini taşıdığı tespit edilmeye çalışılacaktır. Bilhassa Afrika’daki ülkelerin kaderini olumsuz yönde etkileyen ve karmaşık bir yapıya sahip olan askeri darbe girişimlerinin, bu iki ülkenin rejimlerine olan etkisi irdelenecektir. Bu darbe süreçleri ve sonrasında yaşanan siyasal tecrübelerin değerlendirilmesinde ise şu otoriter rejim tanımlamaları esas alınacaktır:

“Bürokratik-Askerî Otoriter Rejimler: Subaylarla bürokratların tek başlarına olmamakla birlikte üstünlük taşıdıkları bir koalisyonun hükümete hâkim olduğu, belirli bir ideolojiye bağlanmaksızın diğer grupları yönetime kattığı veya dışarıda bıraktığı bürokratik zihniyet sınırları içinde pragmatik bir biçimde hareket ettiği, tek bir kitle partisi yaratmadığı veya böyle bir partinin hâkim rol oynamasına izin vermediği rejimlerdir (Linz, 2012: 195).”

“Mobilize Edici Otoriter Rejimler: Sömürge yönetiminden bağımsızlığını kazanan, ya da yabancı bağımlılığa karşı başkaldıran devletlerde ortaya çıkan rejimlerdir (Linz, 2012: 253).”

Bu raporun tamamına ulaşmak için tıklayınız.

 

Share.

Yazar Hakkında

Yrd. Doç. Dr., İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi.1986’da Osmangazi’de (Bursa) doğdu. Aslen Antalya’nın İbradı ilçesine bağlı Ürünlü (Unulla) köyündendir. 2004’te Bursa İpekçilik Anadolu İmam-Hatip Lisesi’nden ve 2009’da İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden bölüm birincisi olarak mezun oldu. Türkiye Diyanet Vakfı tarafından verilen yüksek lisans ve doktora bursunu kazarak bu kurumda ‘araştırmacı bursiyer’ statüsünde 3,5 yıl araştırmalarına devam etti. Ayrıca doktora sürecinde T.C. Başbakanlık Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu’nun bağlı kuruluşu Türk Tarih Kurumu bursiyerliğine hak kazandı. İstanbul Üniversitesi’nde Prof. Dr. Ahmet Kavas’ın danışmanlığında “Osmanlı Devleti’nin Afrika’da Avrupa Sömürgeciliğine Karşı Siyaseti [XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyılın Başları]” konulu yüksek lisans tezini (2009-2011) ve “Afrika’nın Kuzeyini Güneyinden Ayıran Toplum Tevârikler ve Stratejik Konumları: Osmanlı-Tevârik Münasebetleri” konulu doktora tezini (2011-2015) başarıyla tamamladı. Buna ek olarak Yıldız Teknik Üniversitesi’nde İİBF, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Anabilim dalında Afrika üzerine ikinci doktorasına devam etmektedir. Türk Tarih Kurumu Yayınları’ndan çıkan Afrika’da Sömürgecilik ve Osmanlı Siyaseti (1800-1922) [Ankara, 2013] başlıklı kitabı yanında Trablusgarp: Hedefteki Ülke Libya’nın Tarihi; Tarih-i İbn-i Galbun&Trablusgarp Tarihi, Osmanlı’dan Günümüze Afrika Bibliyografyası ve Sudan Seyâhatnâmesi gibi Afrika kıtasıyla ilgili ortak kitap çalışmaları, makaleleri, ulusal/uluslararası tebliğleri ve saha ile ilgili raporları/analizleri bulunmaktadır. Türk-Libya Dostluk Derneği’nin genel sekreteri olan Tandoğan, Afrika Araştırmacıları Derneği’nin (AFAM) kurucu üyesi olup başkan yardımcılığı görevini yürütmektedir.

Yorum Yap